Higiena w biurze to nie kwestia tego, czy ekipa sprząta, tylko co sprząta i jak często. Zarazki w biurach rozprzestrzeniają się głównie przez dłonie: z klamki na klawiaturę, z ekspresu na telefon. Plan higieny biura opiera się więc na liście punktów dotyku i częstotliwości ich mycia. Poniżej: co mówią badania, gotowa mapa punktów dotyku, zasady dezynfekcji i sposób, żeby taki plan przeliczyć na roboczogodziny. Na końcu lista kontrolna do pobrania.
Jak zarazki rozprzestrzeniają się w biurach – badanie z klamką
Najczęściej cytowane badanie na ten temat przeprowadził zespół prof. Charlesa Gerby z Uniwersytetu Arizony. Badacze rano nanieśli na klamkę lub blat stołu bakteriofaga MS-2, czyli nieszkodliwy wirus używany jako zastępnik norowirusa. Po 2–4 godzinach był on już na 40–60% badanych powierzchni: włącznikach, blatach, przyciskach, uchwytach dzbanków do kawy, kranach, telefonach i sprzęcie komputerowym. Wyniki przedstawiono w 2014 r. na konferencji ICAAC Amerykańskiego Towarzystwa Mikrobiologicznego (ASM, 2014).
Co ważne, w tym samym badaniu sprawdzono też, co działa. Wycieranie powierzchni chusteczkami z czwartorzędowymi solami amoniowymi co najmniej raz dziennie, połączone z higieną rąk, zmniejszyło liczbę skażonych powierzchni o 80% lub więcej, a stężenie wirusa o co najmniej 99%. To najważniejszy wniosek dla firmy sprzątającej: o wyniku decyduje regularne mycie punktów dotyku, a nie jednorazowe „generalne sprzątanie”.
Biurko a deska sedesowa – skąd to porównanie
Często powtarzane hasło, że biurko ma 400 razy więcej bakterii niż deska sedesowa, też pochodzi od prof. Gerby. To jednak badanie z 2002 r., sfinansowane przez producenta chusteczek dezynfekujących, więc warto je traktować ostrożnie. Najwięcej drobnoustrojów znaleziono wtedy na telefonach, potem na biurkach, uchwytach dystrybutorów wody, drzwiczkach mikrofalówek i klawiaturach. Najmniej na deskach sedesowych (EHS Today, 2002). Więcej o tym, jak długo drobnoustroje przeżywają na różnych materiałach: bakterie i wirusy na powierzchniach.
Higiena w biurze zaczyna się od mapy punktów dotyku
Amerykańskie CDC zaleca regularne czyszczenie powierzchni często dotykanych, a pozostałych wtedy, gdy są widocznie brudne. Jako przykłady podaje m.in. klamki, poręcze, przyciski windy, armaturę w toaletach i biurka (CDC). Żaden przepis nie określa jednak, jak często myć konkretny punkt w biurze. Poniższa tabela to propozycja planu, którą trzeba dopasować do liczby osób, sposobu pracy i zapisów umowy.
| Strefa | Punkty dotyku | Mycie | Dezynfekcja |
|---|---|---|---|
| Wejście i komunikacja | klamki i uchwyty drzwi, włączniki światła, przyciski windy, poręcze, panel kontroli dostępu | codziennie | w sezonie infekcji i po zgłoszeniu choroby |
| Stanowiska pracy | blaty biurek (wolne od dokumentów), oparcia i podłokietniki krzeseł, telefony stacjonarne | codziennie | w sezonie infekcji, przy hot deskingu codziennie |
| Sprzęt na biurkach | klawiatury, myszy, słuchawki, ekrany dotykowe | według umowy z klientem – zwykle 1–2 razy w tygodniu | przy hot deskingu codziennie |
| Kuchnia i strefa socjalna | uchwyty lodówki, mikrofalówki i zmywarki, ekspres do kawy, czajnik, bateria, blat, stoły | codziennie, przy dużym ruchu częściej | codziennie: uchwyty i bateria |
| Sale konferencyjne | stół, krzesła, piloty, panele rezerwacji, tablice | codziennie lub po każdym dniu spotkań | w sezonie infekcji |
| Sanitariaty | klamki, baterie, spłuczki, deski sedesowe, dozowniki, suszarki | codziennie, przy dużym ruchu kilka razy dziennie | codziennie |
| Podłogi i wykładziny | wykładziny, posadzki ciągów komunikacyjnych | odkurzanie lub mycie codziennie | –; pranie wykładzin okresowo |
Co ustalić z klientem przed startem
Dwie sprawy trzeba ustalić z klientem na początku. Po pierwsze, czy ekipa w ogóle dotyka sprzętu na biurkach: część firm nie chce, żeby ktoś z zewnątrz ruszał klawiatury i dokumenty. Po drugie, czy biura pracują w systemie hot desk, czyli bez stałych miejsc. Wtedy stanowisko po każdym dniu pracy staje się punktem wspólnym i trzeba je traktować jak klamkę.
Mycie a dezynfekcja: kolejność i czas kontaktu
Higiena w biurze wymaga obu kroków, ale dezynfekcja nie zastępuje mycia. Dlatego CDC zaleca najpierw umyć powierzchnię, a dopiero potem ją dezynfekować, zawsze czytać etykietę środka i pilnować, żeby powierzchnia pozostała mokra przez cały czas kontaktu podany przez producenta (CDC). Szybkie przetarcie i natychmiastowe wysuszenie to w praktyce zmarnowany preparat.
W Polsce środek dezynfekujący jest produktem biobójczym. Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że takie produkty potrzebują pozwolenia na obrót wydanego przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych i podlegają wpisowi do Wykazu Produktów Biobójczych (GIS). Przed zakupem warto sprawdzić produkt w tym wykazie, a w umowie z klientem zapisać, jakim środkiem i jak często wykonywana jest dezynfekcja. Szerzej o samym procesie: dezynfekcja powierzchni w biurze.
Higiena w biurze: klawiatury, telefony i ekrany
- środek zawsze na ściereczkę, nigdy bezpośrednio na sprzęt;
- osobna ściereczka do sprzętu, osobna do blatów i osobna do kuchni – najlepiej w kolorach;
- przy ekranach dotykowych sprawdzić zalecenia producenta, bo nie każdy środek jest dla nich bezpieczny;
- sprzęt prywatny pracowników (telefony, słuchawki) zwykle zostaje poza zakresem – warto to zapisać.
Jak przeliczyć plan higieny biura na roboczogodziny
Higiena w biurze to także konkretny czas pracy. Plan ma więc sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, ile czasu zajmuje. Najprościej policzyć to w czterech krokach:
- spisać punkty dotyku na obiekcie, piętro po piętrze, według tabeli powyżej;
- zmierzyć na obiekcie czas mycia każdej grupy punktów – stoperem, przy normalnym tempie pracy;
- pomnożyć czas przez częstotliwość i dodać przejścia, przygotowanie wózka oraz dezynfekcję z czasem kontaktu;
- przeliczyć wynik na tydzień i miesiąc, a potem na roboczogodziny w ofercie.
W efekcie taka kalkulacja pokazuje klientowi, za co płaci, i ułatwia rozmowę o zmianie zakresu, na przykład w sezonie infekcji. Jak policzyć sam koszt godziny pracy: koszt roboczogodziny w sprzątaniu.
Lista kontrolna do pobrania
Przygotowaliśmy listę kontrolną planu higieny biura w PDF: strefy, punkty dotyku, częstotliwość, kolumny na każdy dzień tygodnia i miejsce na podpis. Można ją wydrukować i zostawić na obiekcie albo dołączyć do oferty: pobierz listę kontrolną (PDF).
Higiena w biurze po stronie klienta
Z drugiej strony ekipa sprzątająca nie zastąpi higieny rąk. W badaniu z Arizony najlepszy efekt dało połączenie wycierania powierzchni z higieną rąk. Dlatego warto, żeby klient zadbał o dozowniki przy wejściach, w kuchni i salach konferencyjnych oraz o zasadę czystych biurek na koniec dnia. Więcej o tym, jak mycie rąk ogranicza zachorowania: mycie rąk ogranicza choroby. Toalety i wykładziny wymagają osobnych procedur: mycie sanitariatów oraz rodzaje wykładzin w biurze. Firmy, które chcą przeszkolić zespół z utrzymania czystości biur, znajdą szczegóły w kursie online.
Najczęstsze pytania
Głównie przez dłonie i często dotykane powierzchnie. W badaniu Uniwersytetu Arizony wirus naniesiony na jedną klamkę lub blat był po 2–4 godzinach na 40–60% badanych powierzchni w budynku.
Punkty dotyku: klamki, włączniki, przyciski windy, poręcze, blaty biurek, uchwyty w kuchni, ekspres do kawy, baterie i spłuczki w toaletach. Częstotliwość dla konkretnego biura ustala się z klientem.
Nie. Powierzchnię najpierw się myje, a potem dezynfekuje. Środek musi działać przez cały czas kontaktu podany na etykiecie, a powierzchnia powinna w tym czasie pozostać mokra.
Zależy od ustaleń z klientem. Przy stałych stanowiskach zwykle wystarcza 1–2 razy w tygodniu, przy hot deskingu klawiatury myje się codziennie. Środek nakłada się na ściereczkę, nie na sprzęt.
Takie, które mają pozwolenie na obrót jako produkt biobójczy i są wpisane do Wykazu Produktów Biobójczych prowadzonego przez Prezesa URPL. Należy je stosować zgodnie z etykietą.
