Kontrola PIP w firmie sprzątającej od lipca 2026 r. wygląda inaczej niż jeszcze pół roku temu. Inspektor nie musi już iść do sądu, żeby zamienić umowę zlecenia na umowę o pracę. W Holandii podobne narzędzia działają od lat, a 1 października tamtejsza inspekcja pracy ogłosiła kary w wysokości ponad 703 tys. euro dla dwóch firm sprzątających. Sprawdziliśmy, co dokładnie znaleźli inspektorzy i co z tego wynika dla polskich firm.
Co znaleźli holenderscy inspektorzy
Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) kontrolowała dwie firmy sprzątające działające w Amsterdamie i Zaandam. Sprawa zaczęła się przede wszystkim od sygnałów, że pracownicy nie figurują na liście płac i dostają wynagrodzenie w gotówce. Wynik kontroli:
| Naruszenie | Kara |
|---|---|
| Zaniżone płace (Wet minimumloon) – pierwsza firma | 256 000 euro |
| Zaniżone płace (Wet minimumloon) – druga firma | 235 000 euro |
| 14 osób bez zezwolenia na pracę (Wet arbeid vreemdelingen) – obie firmy | 212 000 euro |
| Razem | 703 000 euro |
Przy kilkudziesięciu pracownikach brakowało pasków płacowych, ewidencji godzin, umów i dowodów wypłat. Ponadto inspekcja zajęła majątek firm na poczet kar. Wątki dotyczące sieci hotelowej, w której pracowali sprzątający, i biura rachunkowego obsługującego firmy są nadal otwarte. W hotelu inspektorzy znaleźli „różne woreczki z gotówką”.
To nie był wyjątek. W programie kontroli sektora sprzątania z lat 2019–2022 NLA sprawdziła 713 pracodawców. Odsetek firm, u których wykryto naruszenia, rósł z roku na rok: 53% w 2019 r., 46% w 2020 r., 64% w 2021 r. i 80% w 2022 r. Inspektorzy sporządzili w tym czasie 1398 protokołów nakładających kary.
Holenderski system: odpowiada też zleceniodawca
Najważniejsza różnica między Holandią a Polską nie leży w wysokości kar. Leży natomiast w tym, kto za nie odpowiada.
- Od 1 lipca 2015 r. pracownik może domagać się zaległej pensji nie tylko od pracodawcy, ale także od jego zleceniodawcy (Wet aanpak schijnconstructies). Jeśli biurowiec zleca sprzątanie firmie, która zaniża płace, właściciel biurowca może zapłacić różnicę.
- Od 1 stycznia 2016 r. płacy minimalnej nie wolno wypłacać w gotówce, a inspekcja publikuje nazwy kontrolowanych firm.
- Certyfikacja branżowa. Organizacja Schoonmakend Nederland prowadzi Keurmerk Schoon, znak certyfikowany przez Kiwa. Mogą go uzyskać tylko firmy członkowskie organizacji.
W raporcie z kontroli NLA podkreśla, że zleceniodawcy „odgrywają ważną rolę” w eliminowaniu nieuczciwych firm. Tańsza oferta przestaje być dla nich korzystna, jeśli na koniec mogą odpowiadać za cudze zaległości.
Kontrola PIP w firmie sprzątającej po 8 lipca 2026 r.
W Polsce nie ma ogólnej odpowiedzialności zleceniodawcy za pensje pracowników firmy sprzątającej. Zmieniły się jednak uprawnienia inspekcji. Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2026 poz. 473) od 8 lipca 2026 r. pozwala okręgowemu inspektorowi pracy samodzielnie ustalić istnienie stosunku pracy.
Procedura wygląda tak:
- Inspektor wydaje polecenie usunięcia nieprawidłowości, czyli zawarcia umowy o pracę.
- Jeśli firma go nie wykona, okręgowy inspektor pracy wydaje decyzję ustalającą stosunek pracy albo kieruje sprawę do sądu.
- Gdy brakuje dowodów co do warunków, decyzja przyjmuje domyślnie umowę na czas nieokreślony, pełny etat i płacę minimalną.
- Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy w ciągu miesiąca.
Pierwsze trzy miesiące pokazują skalę. Według danych resortu pracy do PIP wpłynęły 1362 skargi na nieprawidłową formę zatrudnienia, inspektorzy wydali 607 poleceń przekształcenia umów, a 535 osób dostało w ich wyniku umowy o pracę. Co więcej, tylko w 10 przypadkach pracodawcy polecenia nie wykonali. Resort nie podał podziału na branże.
Osobny obszar to cudzoziemcy. Od 1 czerwca 2025 r. umowa z cudzoziemcem musi być pisemna, a jej kopię pracodawca przesyła przez praca.gov.pl przed rozpoczęciem pracy. Kara za nielegalne powierzenie pracy wynosi od 3000 do 50 000 zł, co najmniej 3000 zł za każdą osobę. W 2025 r. inspektorzy PIP wykryli 5,8 tys. cudzoziemców pracujących nielegalnie.
Kontrola PIP w firmie sprzątającej: cztery wnioski
1. Kontrola PIP w firmie sprzątającej zaczyna się zwykle od sygnału, nie od losowania. W Holandii punktem wyjścia była informacja o wypłatach w gotówce. W Polsce w trzy miesiące do PIP wpłynęły 1362 skargi na rodzaj umowy, a skargę może złożyć każdy pracownik, także były.
2. Dokumentacja to pierwsza linia obrony. Holenderskie kary wynikały bowiem w dużej mierze z braku ewidencji godzin i potwierdzeń wypłat. Ewidencja czasu pracy, umowy podpisane przed rozpoczęciem pracy i przelewy zamiast gotówki to podstawa, niezależnie od formy zatrudnienia.
3. Zlecenie przy stałym grafiku to dziś realne ryzyko. Jeśli osoba sprząta codziennie w tych samych godzinach, w jednym obiekcie, pod nadzorem koordynatora, inspektor może uznać, że to stosunek pracy. W dodatku domyślne warunki z decyzji, czyli pełny etat i czas nieokreślony, mogą być dla firmy droższe niż samodzielna zmiana umowy.
4. Zleceniodawcy zaczną pytać. W zamówieniach publicznych zamawiający już teraz może wymagać zatrudnienia na umowę o pracę i to kontrolować (art. 95 i 438 Prawa zamówień publicznych). Klienci prywatni mogą wpisać podobne wymagania do umowy. Jak to zrobić z korzyścią dla obu stron, opisujemy w tekście umowa na sprzątanie – wzór zapisów. Zmiana formy zatrudnienia oznacza też inny koszt pracy, dlatego przy wycenie przydaje się kalkulator wyceny sprzątania.
Przepisy o decyzjach PIP są nowe i dopiero tworzy się praktyka ich stosowania. Przy konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
Źródła: Nederlandse Arbeidsinspectie, komunikat z 1.10.2026 („Ruim 700.000 euro aan boetes na ernstige overtredingen in schoonmaaksector”); NLA, raport „Programma Industrie en Programma Schoonmaak 2019–2022” (30.11.2023); AWVN – Wet aanpak schijnconstructies; Kiwa – Keurmerk Schoon; ustawa z 11.03.2026 o zmianie ustawy o PIP (Dz.U. 2026 poz. 473); dane MRPiPS za PAP (dlahandlu.pl, 6.10.2026); ustawa z 20.03.2025 o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom; Zielona Linia – przepisy karne; dane PIP za 2025 r. (portalspozywczy.pl, 2.07.2026). Stan na 27.10.2026.
Najczęstsze pytania
Tak, od 8 lipca 2026 r. Najpierw inspektor wydaje polecenie zawarcia umowy o pracę. Jeśli firma go nie wykona, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję ustalającą stosunek pracy. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy w ciągu miesiąca.
Umowę na czas nieokreślony, pełny etat i minimalne wynagrodzenie.
Dwie firmy sprzątające z okolic Amsterdamu dostały w październiku 2026 r. łącznie ponad 703 tys. euro kar za zaniżanie płac i zatrudnianie 14 osób bez zezwolenia na pracę.
Nie ma takiej ogólnej zasady jak w Holandii. W zamówieniach publicznych zamawiający może jednak wymagać zatrudnienia na umowę o pracę i kontrolować spełnienie tego wymogu.
Od 3000 do 50 000 zł, co najmniej 3000 zł za każdego cudzoziemca, któremu nielegalnie powierzono pracę.
